Ziekte van Raynaud: kan één naaldje de klachten verminderen?

Acupunctuur bij Raynaud begint bij een simpele vraag: heb je weleens, vooral bij koud weer, heel vaak superkoude handen en voeten? Zo koud dat ze bijna dood aanvoelen en veel pijn doen? Dan zou je weleens de ziekte van Raynaud kunnen hebben. Dit kan heel pijnlijk en vervelend zijn, en bij koud weer zijn de klachten vaak erger.

Wat is de ziekte van Raynaud?

Bij de ziekte van Raynaud heb je zeer koude handen en voeten, soms meerdere keren per dag. Soms worden er ook maar enkele tenen of vingers heel koud. Dat kan al gebeuren door vlees uit de koelkast te pakken of een koud stuur vast te houden. De handen kunnen verdoofd of zelfs dood aanvoelen en bij koud weer is het vaak erger.

Dit kan komen doordat de bloeddoorstroming naar handen en voeten minder is. Ook kunnen vingers en tenen bleek of blauw worden. Het kan ontstaan als symptoom van een andere ziekte, door bepaalde medicijnen of door roken.

Acupunctuur bij Raynaud: behandeling met één naald

Om uit te zoeken of acupunctuur de symptomen kan verminderen, heb ik een collega, Marie-Anne, gevraagd om mij te helpen. Zij heeft behoorlijk last van zeer koude en pijnlijke handen en voeten. In totaal heb ik haar 5 behandelingen gegeven. En het bijzondere is dat ik maar 1 naaldje heb gebruikt.

Op een schaal van 1 tot 10 (10 is de meeste pijn) omschreef zij haar klachten als een 10 bij haar handen en een 8 bij haar voeten. Na de eerste twee behandelingen voelde zij al meteen resultaat in haar voeten: die werden tijdens de behandeling al warm. Bij de derde en vierde behandeling kwam de verbetering ook in haar vingers.

Het resultaat

Na de vijfde behandeling gaf zij aan dat haar klachten waren gezakt van een 10 naar een 3 voor haar handen en van een 8 naar een 2 voor haar voeten. En dat door maar één naaldje te gebruiken.

Hoe herken je een aanval van Raynaud?

Een aanval verloopt meestal in drie stappen, en juist die volgorde maakt Raynaud herkenbaar. Eerst worden de vingers of tenen wit, doordat de bloedvaatjes zich samenknijpen. Daarna kleuren ze blauw, omdat er te weinig zuurstof komt. Zodra de doorbloeding terugkomt worden ze rood, en dat gaat vaak gepaard met tintelen, kloppen of pijn.

• Kou is de bekendste aanleiding, ook een koelkast of de vriesafdeling in de supermarkt
• Een plotselinge temperatuurwissel, bijvoorbeeld van buiten naar binnen
• Spanning of schrik, want ook dan knijpen de bloedvaten samen
• Trillingen, denk aan langdurig gereedschap vasthouden
• Roken en cafeïne, die de vaten extra vernauwen

Wat doet acupunctuur bij Raynaud?

In de Chinese geneeskunde kijken we bij koude handen en voeten naar de doorstroming naar de uiteinden van het lichaam. Die stroom kan stokken, en dan komt de warmte simpelweg niet ver genoeg. De behandeling richt zich daarom op het weer op gang brengen van die doorstroming, in plaats van op de vingers zelf. Dat verklaart ook waarom er soms met heel weinig naaldjes gewerkt wordt.

Meestal merken mensen als eerste dat de aanvallen korter duren. Daarna komen ze minder vaak, en als laatste zakt de pijn erna. Reken dus op een reeks behandelingen en niet op één keer, ook al ging het in het voorbeeld hierboven snel.

Wat kun je zelf doen?

• Houd je romp warm, want een koud middenlichaam knijpt de vaten in je handen dicht
• Draag wanten in plaats van handschoenen; vingers houden elkaar zo warm
• Warm je handen op vóór je naar buiten gaat, niet pas erna
• Beweeg dagelijks, want dat houdt de doorbloeding op gang
• Bespreek met je huisarts of een van je medicijnen de vaten vernauwt

Acupunctuur bij Raynaud of eerst de huisarts?

Raynaud is meestal onschuldig, maar niet altijd. Ga langs bij je huisarts als de klachten pas na je veertigste zijn begonnen, als ze maar aan één hand of voet zitten, als er wondjes of zweertjes ontstaan, of als je daarnaast gewrichtspijn of huidveranderingen hebt. Dan kan er namelijk een onderliggende aandoening meespelen, en die hoort eerst uitgezocht te worden.

Zijn de tintelingen er ook zonder kou, benoem dat dan bij de intake; dat wijst vaak een andere kant op. Meer over de aandoening zelf lees je op Thuisarts.nl. Of acupunctuur bij Raynaud voor jou zin heeft, bespreken we samen.

Acupunctuur bij Raynaud: primair of secundair?

De primaire vorm: op zichzelf staand

Raynaud komt in twee vormen voor. De primaire vorm staat op zichzelf en is verreweg de meest voorkomende. Die begint meestal tussen het vijftiende en dertigste levensjaar, zit vaak aan beide handen tegelijk en veroorzaakt geen schade aan het weefsel.

De secundaire vorm: hoort bij iets anders

De secundaire vorm hoort bij een andere aandoening en vraagt om onderzoek. Aanwijzingen daarvoor zijn: het begint pas na je veertigste, het zit maar aan één hand, de aanvallen zijn heftig en pijnlijk, of er ontstaan wondjes of zweertjes aan je vingertoppen. Herken je dat, ga dan eerst naar je huisarts. Niet omdat acupunctuur dan niet mag, maar omdat je wilt weten waar het vandaan komt.

Waar let je op in de winter?

De koudste maanden zijn het zwaarst, en juist dan valt er veel te winnen met eenvoudige dingen. Kou pak je namelijk het beste aan voordat het misgaat, niet erna.

• Warm je romp, niet alleen je handen. Wordt je kern koud, dan knijpt je lichaam de bloedvaten in je vingers als eerste dicht.
• Wanten in plaats van handschoenen: je vingers houden elkaar dan warm.
• Draag handschoenen ook in de supermarkt, bij de diepvries. Dat is voor veel mensen de onverwachte boosdoener.
• Voorkom een plotselinge overgang van warm naar koud. Zet de verwarming in de auto aan voordat je instapt.
• Beweeg je armen in grote cirkels als een aanval begint; dat drijft het bloed terug naar je vingertoppen.

Het effectiefste dat je zelf kunt doen

Verder is stoppen met roken het effectiefste dat je kunt doen. Nicotine vernauwt de bloedvaten, en bij Raynaud voel je dat direct.

Acupunctuur bij Raynaud: hoe lang houdt het effect aan?

Bij de mevrouw uit dit verhaal bleef het na één behandeling weg, en dat is uitzonderlijk. Ik noem het omdat het gebeurd is, niet omdat het de verwachting mag zijn. Vaker zie ik dat mensen een reeks van vier tot zes behandelingen nodig hebben en dat de aanvallen daarna korter duren en minder pijn doen.

Sommigen komen aan het begin van de winter terug voor een enkele behandeling en redden het daarmee het seizoen door. Dat spreken we samen af, afhankelijk van wat je merkt.

Wat neem je mee naar de eerste afspraak?

• Een lijstje van je medicijnen, want sommige middelen tegen hoge bloeddruk kunnen Raynaud versterken.
• Sinds wanneer je het hebt en of het aan één of aan beide handen zit.
• Wat een aanval bij jou uitlokt: kou, stress, of allebei.
• Een foto van je vingers tijdens een aanval, als je die hebt. De verkleuring zegt veel en is er tijdens de afspraak meestal niet.

Acupunctuur vervangt de zorg van je huisarts niet. Het loopt er naast en kan de klachten verzachten. Twijfel je of het bij jouw situatie past, bel dan gerust even, dan bespreken we het samen.